By TanNg - http://tanng.spaces.live.com

Vài dạng mạng xã hội cơ bản:

Túc tắc review một chút về các mạng xã hội để mọi người chọn đúng cái mình cần. Mấy loại cơ bản sau:

Ego centric. Nó lấy cá nhân làm trung tâm, bộ mặt của mình ở đấy, có gì hay của mình bày ra đấy. Các hoạt động xã hội sẽ xoay quanh bản thân mình, vì thế ngừoi ta gọi loại này lfa Ego centric. Điển hình cho dạng này là MySpace, VietSpace và phần nào là Mash của Yahoo, Y360 cũng có một tẹo. Đặc điểm là trang chủ càng dễ tùy biến càng tốt, càng nhiều thứ để trưng bày càng tốt, nhiều người lập trình Widget giúp mình trưng bày càng tốt. Lựa chọn tốt là MySpace, Mash.

Relationship centric. Mạng xã hội loại này lấy mối quan hệ giữa mình và friend làm trung tâm nó giúp chúng ta biết được bạn mình đang làm gì, nhóm bạn mình đang làm gì, cũng như giúp những người quan tâm tới ta biết ta đang làm gì. Điển hình cho dạng này là FaceBook, Twitter, Y360, Mash. Việt nam có vài cái đã ra mắt, tháng sau tớ cũng sẽ cho một cái ra mắt. Đặc điểm của mạng này là mối quan hệ càng thật, càng thắt chặt càng tốt, các tính năng phải hỗ trợ tối đa các nhu cầu này.

Content centric. Đặc điểm chung của mạng loại này là nhằm trưng bày content do mình hoặc nhóm của mình tạo ra cho bạn bè và công chúng (Bài viết, ảnh, audio/video, v.v...). Mạng content centric có nhiều dạng biến thái

• Opera (phổ biến ở VN) , LiveSpace (tớ đang dùng, phổ biến ở châu Âu), Y360 (phần My Page). Loại này giúp dàn trang dễ dạng, có các tính năng cần thiết giúp chúng ta publish mọi loại nội dung, một chút kết nối bạn bè và giao tiếp. Có thể nói nó gần như phần My Page của Y360, nhưng linh hoạt hơn, tùy biến cao hơn.
• Ning, v.v... Loại này thiên về content nhóm, tạo điều kiện cho một nhóm cùng publish, chia sẻ contents. Ý tưởng có vẻ hay, nhưng thực tế các mạng này rất yếu ớt.
• YouTube, MetaCafe, Clipvn của Việt nam, flick, ... Các nhóm này gọi là mạng xã hội có lẽ không chuẩn, có thể gọi chúng là hệ thống chia sẻ nội dung có tính năng mạng xã hội thì chuẩn hơn.
• Wordpress, Blogger, TypePad, Y360 blog, Opera Blog, Live Spaces Blog. Nhóm này gọi là mạng xã hội cũng được, nhưng còn gượng ép hơn nhóm trước. Xếp chúng vào loại blogging platform thì đúng hơn. Nhưng nhiều người Việt nam thực chất đang sử dụng blog mà cứ nghĩ là mình đang sử dụng mạng xã hội.

Các mạng lai. 3 dạng mạng trên chỉ là dạng cơ bản, còn rất nhiều loại mạng xã hội khác là sự pha trộn giữa các loại này, cũng như nhắm các mạng chuyên biệt cho từng mảng nội dung, công nghệ, ....

Chọn mạng xã hội nào?

Yahoo 360
Không thể không nhắc tới Yahoo 360 vì nó là hệ thống thống trị thị trường mạng xã hội Việt nam, đặc biệt là thống trị trên cả 3 phương diện: Ego, Relationship và content. Tuy vậy trên thế giới Y360 lại gần như không có địa vị. Lý do đơn giản, trên internet khi anh cố là mọi thứ anh sẽ không là ai. Và trên từng phương diện Ego, Relationship hay content, Y360 lại rất yếu ớt, kém hẳn các platform kia. Tuy vậy, đặc điểm thị trường Việt nam là người dùng chưa khó tính, cộng với nỗi lo ngại về mất độc giả, mất friend nên Y360 vẫn còn vị trí. Tuy vậy, xu hướng người dùng chuyển sang Wordpress, Blogger, Opera, Mash và FaceBook bắt đầu nhận thấy rõ.
Yahoo rời bỏ Y360 là điều không thể tránh khỏi, nhưng có thể yên tâm rằng Yahoo sẽ đảm bảo cho bạn quá trình chuyển đổi hoàn hảo, có trách nhiệm. Tốt nhất nếu có thể chờ được thì nên chờ tới lúc Y360 nói rõ họ dự định chuyển đi đâu, thế nào rồi hẵng đưa ra lựa chọn phù hợp, bây giờ cứ hoạt động bình thường.

Wordpress
Đây là lựa chọn lý tưởng cho blogger chuyên nghiệp. Những ai
* Đặt mối quan tâm hàng đầu vào nội dung
* Viết cho độc giả diện rộng chứ không chỉ giới hạn cho gia đình, bạn bè.
* Tự tin rằng nội dung của mình sẽ được mọi người theo dõi mà không cần tới friendlist trên Y360.
* Cần một blogging platform tạo điều kiện cho việc viết, tương tác với độc giả, tương tác với blogger cùng mối quan tâm khác thông qua các tính năng tuyệt vời về: comment, tagging, trackback, blog roll, RSS, social media sharing, và hàng ngàn add-on khác phục vụ content blogging.
* Tự hosting hoặc host miễn phí trên wordpress
* Khả năng xây dựng nhóm blogger liên quan cùng viết
5xu cũng như một số người hay viết khác nên ngay lập tức vứt bỏ Y360 và chuyển sang hệ thống này.

Opera, Live Space
Những ai quan tâm nhiều tới viết cho gia đình, bè bạn, nhật ký cá nhân, album ảnh - có thể cân nhắc việc chuyển sang Opera, LiveSpace. Hai nền tảng này linh hoạt và dễ cấu hình hơn Y360. Tuy vậy việc chuyển đổi chưa hẳn là cần thiết, vì giá trị nhận được sẽ không lớn bằng việc đánh mất các quan hệ xã hội đang có. Trừ trường hợp đa số friends của mình đã move sang Opera hoặc LiveSpace.
Khuyến nghị: trừ trường hợp rất thích 2 hệ thống kia, hoặc chưa nặng nợ với Y360, thì nên "chờ và xem" diễn biến thế nào khi Yahoo công bố nền tảng mới.

Nguyên tắc chung
Trừ trường hợp blogger chuyên nghiệp, nguyên tắc căn bản của việc lựa chọn mạng xã hội là bạn ở đâu thì mình ở đấy. Cũng không nên ngần ngại việc duy trì song song cùng một lúc 2 hệ thống mạng xã hội, cuối cùng thì tất cả mọi người sẽ chạy về nơi phù hợp với mình nhất, vì thế cũng nên thử cho biết.

--- Thảo luận trên forum --
Grass nói

TanNg còn kể thiếu một mảng quan trọng là professional network, mà cái lớn nhất là LinkedIn. Loại mạng xã hội này tập chung vào quan hệ công viêc, ví dụ như làm cùng công ty. Ở Mỹ, linkedin là kênh headhunting quan trọng, nhất là khi câu người từ các công ty lớn. Ngoài ra cũng còn nhiều professsional network khác, đặc trưng cho từng ngành: lawyers, accountants, các kiểu.
Google mới đề ra OpenSocial, là một cái API chung cho các loại social networks, đã được MySpace, LinkedIn, Plato, Ning ủng hộ, chỉ có liên minh Facebook+Microsoft là đang đứng ngoài thôi. Mình thấy TanNg nếu đang có nhân lực thì tập trung xây dựng app cho cái open API này, hơn là làm thêm một cái social network mới. Quan điểm cá nhân mình thì social network thành công chỉ khoảng 30% là về tính năng kỹ thuật, còn 70% là quảng cáo, PR như myspace, hoặc phát triển từ một elite core group như facebook.

TanNg trả lời

Đúng là quên mất không nhắc tới LinkedLn. Tuy vậy bài này không nhằm mục đích review tổng quan thị trường mạng xã hội, chỉ là giúp cho người sử dụng mạng xã hội Việt nam có lựa chọn tốt hơn. Vì vậy, không nhắc tới LinkedLn cũng không ảnh hưởng mấy.
Nói thêm về LinkedLn, tại Việt nam có CyVee.com (trước là VnSpoke) là clone của LinkedLn. Tốc độ chạy nhanh, giao diện đẹp đẽ. Nhưng nói chung là tớ không mấy ấn tượng với LinkedLn cũng như CyVee, bà con quan tâm có thể vào đó đăng ký thử.
Google OpenSocial tớ đánh giá không cao, giống như sự tuyệt vọng trước sức tấn công của FaceBook nhiều hơn là cái gì đó hay ho.

Xem thêm bình luận về mạng xã hội ở blog của Hồng Quang (bày này viết trước bài của tôi và inspire tôi viết bài của mình)

http://web2vietnam.wordpress.com/2007/11/07/web-20-vi%e1%bb%87t-nam-cac-m%e1%ba%a1ng-xa-h%e1%bb%99i/